ΑΟΖ, φυσικοι πόροι - Τουρκια (Ι)

• Η Τουρκία δεν έχει δική της σημαντική ποσότητα πετρελαίου ή φυσικού αερίου.

• Η μεγαλύτερη παραγωγή υδρογονανθράκων της Τουρκίας εντοπίζεται στην περιοχή της νοτιοανατολικής Τουρκίας κοντά στη Συρία και στα σύνορα του Ιράκ.
• Τον Νοέμβριο του 2011, η Turkish Petroleum (TPAO) υπέγραψε συμφωνία με τη Shell για τα υπεράκτια τεμάχια 4154, 4319 και 4320 στα ανοικτά των ακτών της Αττάλειας. Αυτά τα τεμάχια εντάσσονται απολύτως νόμιμα στην υπεράκτια ζώνη της Τουρκίας στη Μεσόγειο Θάλασσα.
• Η Τουρκία παρήγαγε συνολικά 17.320.000 τόνους αργού πετρελαίου κατά το 2010 από 128 ενεργά πηγάδια. Αυτό αποδίδει περίπου 47.452 βαρέλια τη μέρα (β./μ.). Αντίθετα, σύμφωνα με τη Στατιστική Επιθεώρηση Παγκόσμιας Ενέργειας της BP 2010, η Τουρκία κατανάλωσε 624.000 β./μ. αργού πετρελαίου το περασμένο έτος.
• Η Τουρκία παρήγαγε 726 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικου αερίου το 2010, ενώ τα στοιχεία της BP ανέφεραν τη ζήτηση της Τουρκίας για το φυσικό αέριο να ανέρχεται σε 39 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Όλη αυτή η ενέργεια πρέπει να εισαχθεί, και οι πρόσφατες αναφορές των μέσων ενημέρωσης λένε ότι η Τουρκία δαπανά 50 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ τον χρόνο για την ενέργεια.
• Επί του παρόντος, η Τουρκία εισάγει φυσικό αέριο μέσω αγωγών από τη Ρωσία, το Ιράν και το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και μικρές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
• Η Τουρκία έχει φιλοδοξίες ως περιφερειακή δύναμη. Πώς θα εκπληρώσει αυτές τις φιλοδοξίες αν πρέπει να εξαρτάται από άλλες χώρες για το σύνολο των ενεργειακών αναγκών της;
• Η Τουρκία εναντιώθηκε  στην εξερεύνηση υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ και στην ισραηλινή ΑΟΖ. Τον Νοέμβριο του 2011 ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Taner Yildiz είπε ότι αυτή η εξερευνητική δραστηριότητα είναι παράνομη.

ΑΟΖ, φυσικοί πόροι, κατανομή του πλούτου μεταξύ των κοινοτήτων

 ή...

Δυο γάιδαροι μαλώνανε …για άχυρα που δεν θα φάνε (α) και δεν τους ανήκουν (β)… σε έναν διχοτομημένο αχυρώνα (γ) … τον οποίο έδωσαν αντιπαροχή (δ), ο κάθε ένας ξεχωριστά και αλόγιστα (ε), για χρήση [παπόρι από τη μια πλευρά  και αεροπλανοφόρο από την άλλη] (στ)… ενώ κανένας από τους δυο είδε άχυρο ακόμα (ζ)… ή είναι απολύτως βέβαιος ότι θα δει στο μέλλον (η) … και δε σχεδίασε πως θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες του (θ)… ή έστω να πάψει να τσακώνεται με τον άλλον (ι)και να μην αλλάξει τη συνθηκη του περιβαλλοντος και των γεωστρατηγικών ισορροπιων στην ανατολικη Μεσόγειο.

Επίσης, δυο γάιδαροι μαλώνανε και καμια δεκαριά «παίχτες» στοιχηματίζουν γύρω τους…


Σύμφωνα με όσα είδα το φως της δημοσιότητας, στη δικοινοτική ομάδα εργασίας των ΗΕ, για τα οικονομικά, στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του κυπριακού, οι δυο κοινότητες της Κύπρου, συμφώνησαν στα εξής:

1)      Να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο με σαφείς κανόνες, στο οποίο να ορίζεται ποιος ελέγχει τι και να διευκρινίζεται η κατανομή των εσόδων.
2)      Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της ενωμένης Κύπρου να αναλάβει τη διαχείριση των εσόδων.

Οι δυο πλευρές αποκλείουν το ενδεχόμενο της ενεργειακής συνεργασίας πριν την επανένωση. Μετά την λύση, απόκλιναν/διαφώνησαν στα εξής:

1. Οι Τουρκοκύπριοι επιθυμούν τα έσοδα να διανέμονται ανάλογα με την κατανάλωση και τον πληθυσμό. Θεωρούν ότι τα έσοδα από τους φόρους (συμπεριλαμβανόμενων και των εσόδων από τα προγράμματα του φυσικού αερίου) πρέπει να επενδύονται σε τομείς στον βορρά έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί η εισοδηματική ανισότητα μεταξύ των δυο μερών σε μια επανενωμένη Κύπρο.
2. Οι Ελληνοκύπριοι, ενώ δεν το απορρίπτουν, σημειώνουν ότι υπάρχει μια ανακολουθία στην τουρκοκυπριακή προσέγγιση και υπογραμμίζουν πως οι Τουρκοκύπριοι σε όλες τις άλλες περιπτώσεις επιμένουν σε ξεχωριστούς θεσμούς, εκτός από την περίπτωση μεταφοράς εσόδων, τα περισσότερα από τα οποία θα προέρχονται από τη μεγαλύτερη και πλουσιότερη κοινότητα των Ελληνοκυπρίων.
3. Οι Τουρκοκύπριοι εμφανίζονται εξαιρετικά δύσπιστοι όσον αφορά τις δεσμεύσεις των Ελληνοκυπρίων στην κατανομή των πόρων του φυσικού αερίου.
4. Κάποιοι Τουρκοκύπριοι προτείνουν να αναληφθούν κοινά προγράμματα υδρογονανθράκων τώρα, πριν από την πολιτική διευθέτηση.
5. Σε αντίθεση, οι Ελληνοκύπριοι πιστεύουν ότι το ενδεχόμενο μιας συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα (ακόμα και με την ίδια την Τουρκία) θα μπορούσε να θεωρηθεί ως διαπραγματευτικό προτέρημα και ένα κίνητρο το οποίο θα ωθήσει την τουρκική πλευρά να αμβλύνει τη στάση της στο Κυπριακό ζήτημα και έτσι να διευκολύνει την πολιτική διευθέτηση.
6.  Η τουρκοκυπριακή πλευρά απορρίπτει αυτό το ενδεχόμενο, ως ένα παιχνίδι για εξαγορά χρόνου· θεωρεί ότι οι Ελληνοκύπριοι είναι ανειλικρινείς, ιδιαίτερα τώρα που έχει πλέον επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αποθεμάτων φυσικού αερίου, και ότι θα προχωρήσουν μόνοι τους.

AOZ και πάνω τούρλα – Ελλάδα (IΙΙ)

Η συζήτηση για την ελληνική ΑΟΖ δεν μπορεί να ανοίξει χωρίς οι συνομιλητές να γνωρίζουν ότι αυτόματα επιθυμούν να αλλάξει το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας. Εκτός αν η Ελλάδα ασχοληθεί με την οριοθέτηση νοτίως και δυτικά της επικράτειας της και αφήσει εκτός τον εξ ανατολών γείτονά της. Η συζήτηση μέχρι τώρα επιμελώς παραγνωρίζει τη διάσταση αυτή και μια ογκωδέστερη βιβλιογραφία η οποία εξηγεί το νομικό καθεστώς.
Ο ελληνικός λαός ελάχιστα γνωρίζει για το διακύβευμα αλλά από καιρό σε καιρό αφήνεται να φαντασιώνεται ενεργειακούς παραδείσους.

Γεγονότα:
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Αθήνα αποφεύγει μέχρι στιγμής τη διεκδίκηση δικής της ΑΟΖ. Κυρίως, λόγω των τουρκικών απειλών κατά της δικαιωματικής επέκτασης από την Ελλάδα των χωρικών υδάτων στα δώδεκα ναυτικά μίλια (22 χλμ.). Η Τουρκία δεν έχει άρει ακόμη το casus belli εναντίον της Ελλάδας σε περίπτωση που η τελευταία προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών της υδάτων.
Διπλωματικά, θα ήταν ένα χαμένο παιχνίδι.

Η τουρκική πολιτική για τη θάλασσα επιδιώκει να περιορίσει το δικαίωμα των νησιών στη δική τους ΑΟΖ, στα χωρικά ύδατα και στην υφαλοκρηπίδα. Η τουρκική γραμμή έχει σοβαρές επιπτώσεις σε σχέση με το μελλοντικό ενδεχόμενο οριοθέτησης των τριών ζωνών με την Ελλάδα στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο Θάλασσα (βλ. περίπτωση Καστελλόριζου) και φυσικά στην περίπτωση της Κύπρου.
Στρατηγικά, θα ήταν ένα παιδαριώδες παιχνίδι

Δεν είναι τυχαίο ότι αποφεύγεται η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Στην συντριπτική πλειοψηφία παρόμοιων υποθέσεων θυσιάστηκαν τα δικαιώματα των νησιών.
Νομικά θα ήταν ένα χαμένο παιχνίδι.

Οι υπολογισμοί για τα αποθέματα φυσικών πόρων στο ανατολικό Αιγαίο, ακόμα και οι πιο αισιόδοξοι, δεν τα θεωρούν ότι ικανά να δικαιολογήσουν επενδύσεις εκμετάλλευσης.
Ουσιαστικά θα ήταν χαμένο το παιχνίδι

Αξίζει να αναρωτηθεί κανείς, γιατί λοιπόν, αυτή η συζήτηση...

ΑΟΖ και πάνω τούρλα - Τουρκικές ενστάσεις στην οριοθέτηση κυπριακής ΑΟΖ (ΙΙ)

Η Τουρκία αμφισβητεί τις συμφωνίες ΑΟΖ (συμφωνίες μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και Αιγύπτου το 2003, Λιβάνου το 2007 και Ισραήλ το 2010).

Η ένστασή της για τα κυπριακά θαλάσσια σύνορα έχει δυο επίπεδα:

1)      Το πρώτο αφορά τη νομιμότητα της αμιγώς ελληνοκυπριακής κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία, όπως υποστηρίζει η Τουρκία, δεν είναι «αρμόδια να αντιπροσωπεύσει από κοινού τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους, ως εκ τούτου την Κύπρο στο σύνολό της». Η Τουρκία υποστηρίζει ότι ως εκ τούτου δεν έχει το νόμιμο δικαίωμα να συνάπτει συμφωνίες ΑΟΖ. Εδώ η Τουρκία προβάλλει μέχρι και την ιδιότητά της ως εγγυήτριας χώρας με βάση τη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960 και δηλώνει ότι έχει ως μέλημά της τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων. Κατά συνέπεια, η Τουρκία θέλει οι Ελληνοκύπριοι να σταματήσουν κάθε υπεράκτια δραστηριότητα αναζήτησης και εκμετάλλευσης ενόσω συνεχίζονται οι τρέχουσες συνομιλίες για εξεύρεση λύσης του Κυπριακού με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ. Όσον αφορά τη συμφωνία του 2010 με το Ισραήλ, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η Άγκυρα δεν έχει αντιρρήσεις για όσα αφορούν το μέρος της ισραηλινής ΑΟΖ, αν και παραδέχεται ότι έχει ανησυχίες για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε αυτό το τμήμα της θάλασσας.

2)      Η δεύτερη επίσημη ένσταση της Τουρκίας είναι κυρίως τεχνικής φύσης και περιλαμβάνει τις αξιώσεις της σε επικαλυπτόμενες περιοχές της υφαλοκρηπίδας της στην ΑΟΖ μεταξύ Αιγύπτου και Κύπρου, η οποία καλύπτει όλα τα σημεία στα ανοικτά της δυτικής ακτής της Κύπρου προς τα δυτικά, με γεωγραφικές συντεταγμένες ενός γεωγραφικού μήκους 32 μοιρών, 16 λεπτών και 18 δεύτερων. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ δυτικά αυτού του γεωγραφικού μήκους θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω συμφωνιών μεταξύ των θιγόμενων κρατών.

Σε μεγαλύτερη κλίμακα, η Τουρκία έχει επίσης σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον αποκλεισμό της από ένα μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου, στην οποία ισχυρίζεται ότι έχει δικαίωμα λόγω της μακράς ακτογραμμής της, καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία και ενδεχομένως η Ελλάδα δημιούργησαν θαλάσσιες ζώνες χωρίς να έχουν διαπραγματευτεί προηγουμένως με την Άγκυρα.

AOZ και πάνω τούρλα - Κύπρος (Ι)

Η Κύπρος  έχει επιτύχει συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ μόνο με τους νότιους και κάποιους από τους ανατολικούς της γείτονες. Έχει επικυρώσει συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, ενώ η συμφωνία με τον Λίβανο περιμένει την επικύρωσής της από το κοινοβούλιο του Λιβάνου.

Η περιοχή βορείως του νησιού είναι ανέγγιχτη: η Τουρκία, σταθερά αμφισβητεί το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να κάνει εξορύξεις στη δική της ΑΟΖ.

Οι συζητήσεις για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με τη Συρία δεν έχουν ολοκληρωθεί, καθώς η χώρα βυθίζεται στην άβυσσο του πολέμου.

Η Αθήνα δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να μπει στη φάση των διαπραγματεύσεων για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Κύπρο, γιατί το τουρκικό casus belli εξακολουθεί να ισχύει.

ΑΟΖ
Σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) ΙΙΙ, η ΑΟΖ είναι μία θαλάσσια ζώνη στην οποία ένα κράτος έχει ειδικά δικαιώματα όσον αφορά την εξερεύνηση και χρήση των θαλάσσιων πηγών, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας, από το νερό και τον αέρα. Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι κάθε κράτος, νησιωτικό ή παράκτιο, έχει ειδικά δικαιώματα κατά την εξερεύνηση και χρήση των θαλάσσιων πηγών στη δική του ΑΟΖ. Η ΑΟΖ ορίζεται στη μέση απόσταση που χωρίζει δυο κράτη. Προϋποθέτει τη διμερή συνεργασία των χωρών για τη σύναψη συμφωνίας.

Από κατάρα σε νόσο...

Η παγκοσμια βιβλιογραφία αποδίδει τον χαρακτηρισμο "η καταρα των πόρων" στη θέση μιας πλουσιας σε φυσικους πόρους χώρας. 

Ελαχιστες χώρες κατάφεραν να μετατρέχουν την κατάρα σε ευλογία, με δυο παράγοντες να επιτείνουν την κατάσταση: την υπαρξη συγκρουσεων στην περιοχη πριν την ανακαλυψη των φυσικών πόρων και το δημοκρατικό έλλειμμα μιας χώρας. 

Στην Κύπρο συντρεχουν και οι δυο παράγοντες. Κι ήταν ικανοι λόγοι για να επιλέξουμε, είτε να αφήσουμε τα αποθεματα των πόρων στις δεξαμενές τους για τις μελλοντικές γενεές ελπίζοντας ότι θα είναι ωριμότερες να τα διαχειριστουν, είτε να αποτελεσουν ένα μεσο για την επιλυση των συγκρουσεων στην χώρα και την περιοχη. 

Επιλέξαμε ακριβως το αντίθετο. 

Χειριζομαστε σχεδόν ερασιτεχνικά τη θέση μας πάνω από την πυριδιταποθηκη της ανατολικης Μεσογείου, με πλήρη αδιαφάνεια, συσκώτιση και λαθος στρατηγικές επιλογες. 

Χτες διαβασαμε και το τελευταίο, γνωστό στην βιβλογραφία ως η "Ολλανδικη νόσος" : θα υποθηκευσουμε 300εκ από το μελλοντικό κερδος απο το φυσικό αέριο πριν καλά καλά αποφασιστει το μερίδιο που κλέβουμε απο τα παιδια μας, πριν καλά καλα αποφασιστει με ποιο τρόπο θα αποδωθουν αυτα τα 300εκ. Δηλαδή πάμε από κάταρα, σε νόσο ... 

Κι ακόμα αέρια δεν είδαμε! 

Να σημειωσουμε εδώ, πως ούτε η ΕΕ τα βλέπει... Ουδέποτε συμπεριέλαβε τα "κερδη" απο το φυσικό αέριο στις μελλοντικές της προβλέψεις για την Κύπρο - ουτε διπλα-διπλα απο τους μακροπρόθεσμους υπολογισμους γηρανσης του πληθυσμου. 

Εμείς με "αέρα" κοπανιστό, τιναζουμε πιθανές και απιθανες λύσεις στον αέρα... καίγοντας κάθε χαρτί προκαταβολικά.