Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2010

Πως φαντασιώνομαι το Κράτος μου (3)


Ο γάλλος ψυχαναλυτής Jacques Lacan όταν εισήγαγε τις τρεις βασικές έννοιες: ανάγκη, αίτημα και επιθυμία σε αντιστοιχία με τα τρια στάδια ψυχικής εξέλιξης του ατόμου: το πραγματικό, το φαντασιακό και το συμβολικό απέδωσε στο φαντασιακό ένα προ-οιδιπόδειο, προγλωσσικό στάδιο ανάπτυξης, το οποίο βασίζεται στη δυαδική σχέση ανάμεσα στο Εγώ και το κατοπτρικό είδωλο.

Ίσως, όταν κάποιοι μιλούν για το «κοινό» μέλλον, τους διαφεύγει ότι προβάλλουν επίσης το εύρος των δικών τους εγχαράξεων, φοβιών, φιλοδοξιών, με ή χωρίς συνείδηση των προβεβλημένων.

Για παράδειγμα, αναρωτιέται κανείς βλέποντας τον Κάρογιαν, ως σύνολο, ότι ο μόνος κοινός παρονομαστής των αποφάσεών του είναι ένας ιδιόμορφος τζόγος.

Δεν νομίζω ότι οι επιλογές του είναι τυχαίες ή στερούνται σχεδιασμού αλλά στο βάθος της σκέψης του το κράτος του φαντάζει ως ένα υπερπολυτελές Καζίνο από αυτά που συναντάμε στο Λας Βεγκάς. Τι κι αν έχει χτιστεί πάνω στο ρήγμα του Αγίου Αντρέα και μια μελλοντική σεισμική δραστηριότητα μπορεί να το καταπιεί ολοκληρο, εκείνος απολαμβάνει τα λαμπιόνια της ζωής στη πόλη των αγγέλων.

Όταν εκείνος χαμογελά, είναι επειδή ακόμα νιώθει ότι έχει το ποδαράκι της νυχτερίδας στο τσεπάκι και είναι ακόμα τυχερός. Νιώθει ότι «έχει ένα καλό χαρτί» και ακόμα στις περιπτώσεις που «η παρτίδα δεν του βγαίνει» αντιδρά ως ένας καλός τζογαδόρος. Απομακρύνεται μέχρι να ξαναέρθει να δοκιμάσει την τύχη του την οποία θεωρεί ότι του οφείλει η ζωή.

Θεωρεί επίσης ότι τα συνοδευτικά μιας τέτοιας ζωής στο καζίνο είναι αυτά που αλατίζουν τη ζωή του. Ιδιωτικά τζετ για μικρές πτήσεις, αιθέριες συνοδευτικές παρουσίες, business ή VIP θέση, ακριβά αξεσουάρ ενδυμασίας, gadgets, υπερεκτιμημένο εγώ το οποίο αποδίδει στη συνάντηση με κάθε πορτιέρη και γκαρσόνι, στομφώδης ομιλία νικητή ακόμα και όταν τα έχει χάσει όλα, υπερτονισμένη αυτοπεποίθηση ακόμα και όταν μια βαθιά ματιά στο βλέμμα του αποκαλύπτουν ότι δεν είναι σίγουρος για τίποτα. Ως τακτικός θαμώνας δεν έχει επισκεφτεί παρά μόνο την βιτρίνα του. Δεν έχει ασχοληθεί με τα παρελκόμενα, δεν εχει δει τους άστεγους ή άνεργους έξω από την πόρτα, τους χαμηλά αμειβόμενους ή τα καμαρίνια της αίθουσας των σόου. Μόνο τα φτερά και τα πούπουλα και τη φωνή της τραγουδίστρια.

Χαρακτηριστική σκέψη: «θα γυρίσει ο τροχός» και συνήθως γυρίζει. Από κεκτημένη ταχύτητα γυρίζει και ο ίδιος γύρω από τον εαυτό του καθώς αλλάζει άποψη ανάλογα με πιο «παιχνίδι παίζεται». Το ποιος είναι, είναι θέμα «ζαριάς»... Σπάνια είναι Αρμένης, κυρίως η ζαριά τείνει προς το Ελληνοκύπριος Χριστιανός, άλλοτε μποέμ, ενίοτε κουφός, ποτέ ιδιαίτερα συνετός, αλλά πάντα σοβαροφανής γιατί πρέπει να αποδείξει ότι είναι αρχηγός (στο είδος του).
Η τύχη του ενισχύεται γιατί συνήθως «παίζει με γκαντέμηδες» κι επειδή εκείνοι χάνουν ακόμα και όταν η παρτίδα είναι ετεροβαρής εναντίον του, νιώθει νικητής. Τα ζάρια άλλωστε θέλουν τολμηρές κινήσεις και κάποτε οι αντίπαλοι είναι απλά πιο δειλοί απο εκεινον.

Στο τραπέζι του πόκερ δεν κάθεται συχνά. Των μπερδεύουν οι ορθολογικές αποφάσεις, τα στατιστικα, οι συσχετισμοί και δεν μπορεί εύκολα να μπλοφάρει.

Άλλωστε θεωρεί τον κουλοχέρη πιο επικερδή... Εκεί κάθονται πρωτάρηδες και υπερήλικες δοκιμάζοντας την τύχη τους εξαντλώντας τη σύνταξή τους σε ψιλά. Το αλάνθαστο ένστικτο του τζογαδόρου τον οδηγεί στο μηχανάκι που μόλις γέμισε με τα κέρματα άλλων. Εκεί τον οδηγεί το ένστικτο στη συσσώρευση κάθε ξεπουλημένης ελπίδας για να ρίξει το «κέρμα» του. Όπως κάθε τζογαδόρος που σέβεται τον εαυτό του παίζει για το Jack pot! Μια μέρα θα έρθει και αυτο.

Έχει επίσης αντιληφθεί το κέρδος να υποστηρίζει επιχειρήσεις τέτοιου είδους. Γνωρίζει καλά τους ιδιοκτήτες, πότε το έχτισαν, με ποια υλικά, τα κέρδη που παίζονται, την υπεραξία του. Σέβεται το «κώδικα» μεταξύ τους και δεν το προσβάλει ποτέ. Γνωρίζει τι θα χαθεί αν το μαγαζί κλείσει ή αλλάξει χέρια. Τι κι αν είναι τώρα ένας απλός καλός πελάτης, τα VIP προνόμια που απολαμβάνει είναι ανεκτίμητα. Ποιος ξέρει κάποια μέρα μπορεί να γίνει και αυτός ένας από τους μετόχους. Τους φλερτάρει με την αντοχή που απαιτεί μια μαραθώνια παρτίδα black jack. «Τόσα μου έκατσαν γιατί όχι κι αυτό;» σκέφτεται.
Υπάρχει μια αμφίδρομη υποστήριξη εκείνοι τον θέλουν να παίζει και να είναι πρεσβευτής τους και εκείνος θέλει να κερδίζει μέχρι να «κάνει την καλή».
Όσο το καζίνο είναι στα χέρια τους, τα μηχανήματα θα γυρίζουν υπέρ του.
Και σαν καλός τζογαδόρος δεν σκέφτεται το αύριο.
Τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς τους αφήνει στους μετόχους.

Ο κόσμος του είναι το Καζίνο.
Το κράτος του είναι το Καζίνο.
Και δεν επιθυμεί να αλλάξει.

Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2010

Πως φαντασιώνομαι το Κράτος μου (2)

Φαντασιακού συνέχεια λοιπόν...

Απορία πρώτη. Πως είναι δυνατό να αυτοθεσμιθούμε (γιατί εκεί λέμε ότι δύναται να πάει μια κοινωνία η οποία αποφασίζει για την μετεξέλιξη της) αν δεν μπορούμε να αυτοκαθοριστούμε. [συνέχεια απορίας από έναν αυτοπαραγόμενο δαίμονα: μήπως για αυτό δεν πάμε πουθενά τόσα χρόνια; Απάντηση δαίμονα στην πρώτη απορία: ποτέ δε δόθηκε η ευκαιρία αυτοθέσμισης και το «κυπριακή λύση» είναι το ανέκδοτο του αιώνα!]

Απορία δεύτερη. Ποιοι/ες συμμετέχουν στη διαδικασία και ποιοι απέχουν; Γιατί αυτό σηματοδοτεί την παρουσία και απουσία από το φαντασιακό μας. Βλέποντας την εξέλιξη των συνομιλιών κυρίως απέχουν οι περισσότεροι. Και ενώ «μιλάνε επί αρχών» (sic) ουσιαστικά η διαπραγμάτευση είναι τόσο καλή όσο αυτοί που την κάνουν ή καθορίζουν. [συνέχεια της σκέψης από τον ίδιο δαίμονα: Now panic!]

Έτσι αυτό που στην ψυχολογία θεωρείται από την άποψη του φαντασιακού ότι το ορθολογικό εμπεριέχει το ψευδαισθητικό, τον μύθο, το αναπάντεχο και το μη αιτιατό, το ανορθολογικό συναντάται σε κάθε έναν από τους επίδοξους και τις ελάχιστες επίδοξες «διαπραγματευτές» του μέλλοντος μας. [συνέχεια της απορίας του τακτικού επισκέπτη: η γυναικεία παρουσία στις διαπραγματεύσεις περιορίζεται στη φιλανθρωπική δραστηριότητα για τους αποκαλούμενους νοητικά υστερημένους και τις ανταλλαγές γλαστρών μεταξύ των πρώτων κυριών; Απάντηση δαίμονα: το «ελάχιστο», η «απουσία» και ότι δεν συμπεριλαμβάνεται καθορίζει εξίσου το μέλλον μας].


Στην προηγούμενη ανάρτηση ασχολήθηκα με κάποιους που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν απορριπτικοί. Δεν είμαι της άποψης ότι οι υπόλοιποι που θέλουν λύση εργάζονται απαραίτητα προς τη δημιουργία ενός «κοινωνικού φαντασιακού λύσης»

Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Αναστασιάδη. Το φαντασιακό του Νίκαρου (έτσι έχει επικρατήσει και συνδέεται με το φαντασιακό που προβάλλει) διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια μετά από πολλές εσωτερικές συγκρούσεις και αναθεωρήσεις οι οποίες υπερίσχυσαν χωρίς να λείπουν οι αμφιθυμίες και ταλαντεύσεις.

Θαρρεί κανείς πως το Κράτος του Νίκου είναι ένα αιδοίο που μόνο εκείνος αντιλαμβάνεται τι το συγκινεί και προσμένει να το απολαύσει αποκλειστικά.

Αυτό είναι και το μυστικό του γιατί η πολυπόθητη αποκλειστικότητα θέλει υπομονή και στοχοπροσήλωση σε βάθος χρόνου.

Θαρρεί κανείς ότι εκεί στο φαντασιακό του – η λύση, η όποια λύση είναι αναμενόμενη και καλά προσαρμοζόμενη στις κατά καιρούς συνθήκες όσο αντίξοες κι αν είναι. Μέσα από τη μεθυστική καυτή ανάσα του αιδοίου είναι φορές που ο Νίκος οδηγείται σε ένα παραλήρημα που κατακρίνεται από τους εχθρούς της σκέψης του για να ανασκευάσει αμέσως μετά όταν συνέρχεται από τη μέθη - προσωρινά - για να αντιμετωπίσει την αντιπαλότητα. Ωστόσο ακόμα και τότε, χαμογελά με νόημα σαν να έχει δει ένα φιλμ που κανένας άλλος δεν είδε μέχρι σήμερα γιατί υποψιάζεται την γλυκύτητα που περιμένει να γευτεί. Αυτό τον καθησυχάζει επίσης τις κρύες νύχτες που η δημοτικότητα του είναι πεσμένη γιατί αποδίδεται στο φθόνο των άλλων. Αυτό εξηγεί τη στωικότητα με την οποία αποδέχεται την ήττα των υποστηριζόμενων από το κόμμα του υποψήφιους προέδρους (γιατί σαν κόμμα δεν αποδέχεται ήττα ποτέ) – ποιος δηλαδή θα ήταν ικανός να αντιληφθεί, χειριστεί και απολαύσει ένα τέτοιο «κράτος» ο Κασουλίδης ή ο Μαρκίδης; Χα!
[φωτεινή εξαίρεση η υποστήριξη Κληρίδη γιατί ελλοχεύει ένας ηλικιακός ρατσισμός θέτοντάς τον εκτός συναγωνισμού αλλα τον καθιστά αποδεκτό ως σεβάσμιο άτομο]

Είναι φορές που η μακροχρόνια αναμονή μπροστά στο αιδοίο τον κουράζει και τον φθείρει. Είναι τότε που παλινδρομεί σε παλιότερες σκέψεις και αμφιβάλει – ελάχιστα κατάλοιπα του κληροδοτήματός του από άλλες εποχές... Τότε θυμάται τις παρωχημένες διδαχές που συνήθως συγχέουν την απόλαυση αυτή με στυτικές λειτουργίες, κατακτήσεις, ετοιμόμαχους, κυανά όνειρα και άλλες «καθαρές πρακτικές».

Αλλά εντέλει τίποτα δεν δονεί το φαντασιακό του το οποίο αν ήταν στο χέρι του θα μπορούσε τώρα να το έκανε δυνητικό για όλους.

Μια απαραίτητη ανάγνωση χρειάζεται να γίνει επίσης στην έλλειψη επαρκούς διαπαιδαγώγησης των άλλων προς αυτή την προοπτική. Βλέπετε, υπερισχύει η ανάγκη της αποκλειστικότητας – όνειρο κάθε εραστή που θεωρεί τον εαυτό του καλύτερο από τους άλλους

Το μελλοντικό κράτος του είναι ...μελλοντικό.
Ως ιδέα είναι ιδανικό, απολαυστικό, θεσπέσιο. Θα φέρει την ευδαιμονία, ευημερία, υψηλή αισθητική και μακροημέρευση στην πολύπαθο νήσο. Αλλά μόνο όταν το γευτεί ο ίδιος υπόσχεται να το μεταδώσει....

Έτσι το φαντασιακό του συνδέεται άρρηκτα με εκείνον ως πρωταγωνιστή. Άρα λύση δεν βλέπουμε αν δεν αναλάβει εκείνος την εξουσία! Η δέσμευση του Νίκαρου, μέσα του, για το συλλογικό είναι ότι με εκείνον αρχηγό το μέλλον θα τους αποζημιώσει «όλους».

Για αυτό έχει πείσει ότι επιθυμεί λύση αλλά κανείς δεν γνωρίζει γιατί δεν κατάφερε να την φέρει νωρίτερα και όταν οι συγκυρίες το επέτρεπαν με κάποιον άλλο πρόεδρο.



Συνεχίζεται.....